Investium

De kennis en vaardigheden van de leraar zijn essentieel voor de kwaliteit van het onderwijs van PCBO Smallingerland e.o. Continue leren door reflectie op het eigen presteren en bij- en nascholing zijn volgens de Onderwijsraad noodzakelijk om de professionaliteit van de leraren verder te versterken.

De urgentie om voortdurend te ontwikkelen is ook gelegen in de snelle maatschappelijke ontwikkelingen. We staan aan de vooravond van de vierde industriële revolutie. Onze leerlingen van nu zullen werkzaam zijn in een toekomst waarvan wij nog niet kunnen overzien hoe deze eruit zal zien. Toekomstbestendig onderwijs vraagt om een lerende organisatie. Een lerende organisatie vraagt om actueel geschoolde medewerkers en duidelijke organisatiestructuren waarin men met en van elkaar kan leren.

Als vereniging hebben we een eigen huisacademie, Investium. Investium is opgedeeld in meerdere programma’s:

 - Investium Live
 - Investium Online
 - Investium Start
 - Investium bij de Buren
 - Investium Kenniskring
 - Investium Kwaliteit
 - Investium Veilig

Elk programma heeft tot doel ontwikkeling en kwaliteitsverbetering te stimuleren, maar kent daarvoor verschillende leer- en werkvormen. Samen vormen de programma’s een dynamische huisacademie die voor allerlei situaties en ontwikkelingsvragen antwoord biedt. Investium maakt van PCBO Smallingerland e.o. een leer-werkgemeenschap.

Competenties

Wat goed onderwijs is, wordt voor een groot deel bepaald door de samenleving. Die stelt de vraag ’wat hebben leerlingen nodig om in de maatschappij van deze tijd te kunnen functioneren?’ Hoewel de antwoorden daarop variëren, is op hoofdlijnen wel eensgezindheid over wat goed onderwijs inhoudt:

Goed onderwijs
-
komt tegemoet komt aan de basisbehoeften van leerlingen
- helpt leerlingen om die dingen te leren die maatschappelijk noodzakelijk zijn en die ze zelf willen en kunnen leren
- is bij de tijd (inhoud, leermiddelen, werkwijzen)
- past bij de eigen identiteit van de school en bij de actuele stand van zaken in de onderwijskundige theorie en praktijk

Goede leraren
Als we nu weten wat goed onderwijs is, dan volgt de vraag: ‘wat is een goede leraar?’. Om te beginnen moet een leraar natuurlijk vakkennis hebben. Maar dat is niet genoeg. Een leerkracht moet die kennis ook op een goede manier kunnen inzetten als hij/zij met leerlingen werkt. Daarbij spelen pedagogisch inzicht, didactische vaardigheid en organisatorisch talent een grote rol. Vervolgens is de omgang met leerlingen van cruciaal belang voor het werk en zal de leraar moeten kunnen samenwerken met collega’s. En dan staan er nog gesprekken met ouders en overleg met instanties in de agenda. De professionele activiteiten van een leraar bestrijken een groot gebied. Wat een goede leraar is, valt dus niet in één zin te zeggen. Een leraar handelt altijd op basis van een geheel van kennis, inzicht en vaardigheden. Daarbij spelen ook de beroepsopvattingen, beroepshouding en persoonlijke eigenschappen een belangrijke rol.

Zeven competenties
De verantwoordelijkheden van een leraar zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te onderscheiden:

- de interpersoonlijke rol
- de pedagogische rol
- de vakinhoudelijke en didactische rol
- de organisatorische rol

Deze beroepsrollen worden vervuld in vier verschillende typen situaties die kenmerkend zijn voor het beroep van leraar:

- het werken met leerlingen
- het werken met collega's
- contact met de omgeving van de school
- met jezelf

Bij dat laatste gaat het om het werken aan je eigen professionele ontwikkeling.

Door de vier beroepsrollen en de vier typen situaties met elkaar in verband te brengen, ontstaat een raamwerk voor de beschrijving van lerarenbekwaamheid. Door vervolgens onder woorden te brengen wat de professionele manier van werken is van de goede, bekwame leraar in elke combinatie van beroepsrol en situatie, ontstaat een beschrijving van lerarenbekwaamheid in competenties.

In de praktijk is gebleken dat het niet nodig is zestien competenties te onderscheiden. Zeven competenties volstaan om alle wezenlijke aspecten van lerarenbekwaamheid goed in kaart te brengen.

Bekwaamheidseisen

Goed onderwijs staat of valt met goede leraren. En dus vraagt goed onderwijs om duidelijke bekwaamheidseisen waaraan leraren moeten voldoen. Op de website www.lerarenweb.nl worden de competenties en bekwaamheidseisen uitgebreider uitgelegd. Daarnaast worden indicatoren genoemd die aangeven uit welke concrete professionele handelingen de bekwaamheid van de leraar blijkt.

Structuur bekwaamheidseisen
De zeven competenties zijn vertaald naar bekwaamheidseisen. Ze zijn telkens op dezelfde manier opgebouwd en op vergelijkbare manier geformuleerd: de competentie wordt omschreven in zichtbare aspecten en zo mogelijk in wat de leerling merkt van wat de leraar doet. De bekwaamheidseis wordt beschreven in verantwoordelijkheden, kennis en vaardigheden.

 

Checklist of quickscan
Op de genoemde website staan ook een aantal hulpmiddelen die je helpen je eigen competenties in beeld te brengen. Ga je voor de snelle variant dan kies je de checklist www.lerarenweb.nl/scans/checklist Dit is een vragenlijst die uiteindelijk een cirkeldiagram oplevert waarin wordt aangegeven hoe je op de zeven competenties scoort. Wanneer je over de bewuste competentie gaat met de muiscursor, zie je een toelichting op de score. Het diagram is wel uit te printen, maar je kunt het verder niet opslaan. De quickscan http://www.lerarenweb.nl/lerarenweb-instrumenten-login_qs.html biedt deze mogelijkheid wel, waardoor je je ontwikkeling ook digitaal kunt bewaren. Hiervoor moet je je wel eerst aanmelden.

Wie bepaalt mijn nascholing?
Sommige leraren willen zich best scholen, maar niet naar een cursus gestuurd worden. Mag een directeur jou eigenlijk dwingen om je op een bepaald gebied te laten bijscholen?
Deze vraag begint in principe aan de verkeerde kant. Alsof er bij voorbaat al tegengestelde belangen zijn tussen jouw wensen en die van de school. Als het goed is staat scholing niet op zichzelf, maar is het ingebed in de activiteiten die op school ontplooid worden. Dus ook jouw activiteiten. Binnen het bredere schoolkader zijn er voor jou de ruimte en de mogelijkheid om je te scholen. Dat doe je hoogstwaarschijnlijk ook al met je team, door collegiale consultaties en vakliteratuur.

Deze vorm van scholing sluit aan bij één van de belangrijkste doelen van de organisatie: het realiseren van goed onderwijs door kwalitatief goed toegeruste leerkrachten. En dus is het ook vrij logisch dat jouw wens voor scholing aansluit bij de verwachtingen van je leidinggevende. Samen bekijk je of jouw scholingswens valt binnen het interne aanbod of dat je toch extern een instantie moet opzoeken. Jij bent degene die initiatief neemt en de ruimte benut die je geboden wordt om je te professionaliseren. Hiermee bouw je immers aan je eigen loopbaanontwikkeling. Eén en ander zal een wezenlijk element zijn tijdens jouw functionerings- of loopbaangesprek. Jij hebt de regie!